Tiêu điểm: Chính phủ dự kiến vay 5.5 tỷ USD trong năm 2026

Chính phủ Việt Nam đang lên kế hoạch huy động khoảng 5.5 tỷ USD từ nguồn vay nước ngoài trong năm 2026 để tài trợ cho các dự án trọng điểm quốc gia.

1. Tổng quan về vay ODA và vay ưu đãi năm 2025

Trong năm 2025, Bộ Tài chính đã ký mới khoảng 624 triệu USD vay ODA và vay ưu đãi cho 10 chương trình, dự án đa phương và song phương – mức tương đương với năm 2024.

Vốn giải ngân từ nguồn vay nước ngoài đạt 8.94 nghìn tỷ đồng (≈ 8.9 nghìn tỷ đồng), trong đó:

• Năm 2024: giải ngân hơn 717 tỷ đồng, chiếm 32.93% kế hoạch.
• Năm 2025: giải ngân hơn 8,225 tỷ đồng, chiếm 35.27% kế hoạch – thấp hơn cùng kỳ năm trước.
• Tỷ lệ giải ngân của các bộ, ngành Trung ương năm 2025 đạt 46.02%.

Ước tính đến 31/1/2026, tổng giải ngân năm 2025 sẽ đạt khoảng 10.5 nghìn tỷ đồng, tương đương 45% kế hoạch đề ra.

2. Nguyên nhân giải ngân chậm và các thách thức thực tiễn

Thứ trưởng Trần Quốc Phương chỉ ra ba nhóm nguyên nhân chính:

• Dự án chưa sẵn sàng: chậm chuẩn bị mặt bằng, tái định cư, xác định nguồn gốc và giá đất, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng.
• Thủ tục đấu thầu và hợp đồng: kéo dài, phát sinh vướng mắc thuế, điều chỉnh chủ trương đầu tư, hiệp định vay.
• Thể chế và quy trình: thời gian đàm phán, ký kết, gia hạn hiệp định vay còn dài; một số dự án đồng thời giải ngân kế hoạch 2024‑2025 gây lệch tỷ lệ thực tế.

Thêm vào đó, việc chậm nhận được phản hồi từ các đối tác phát triển, thiếu vật liệu, giá nguyên liệu tăng, thời tiết khắc nghiệt và thiên tai cũng làm giảm tốc độ thi công và giải ngân.

3. Cải cách pháp lý đang được triển khai

Để rút ngắn thời gian đàm phán và tăng hiệu quả giải ngân, Chính phủ đã thông qua một loạt văn bản quan trọng:

• Luật số 141/2025/QH15: sửa đổi Luật Quản lý nợ công, có hiệu lực từ 1/1/2026, đơn giản hoá quy trình đề xuất và ký kết vay ODA, phân cấp quyền đàm phán.
• Luật số 137/2025/QH15: sửa đổi Luật Điều ước quốc tế, rút ngắn thời gian thẩm định và cho phép ký kết đồng thời với phê chuẩn.
• Nghị định số 242/2025/NĐ‑CP (sửa đổi): mở rộng đối tượng tiếp cận vốn, giảm thủ tục hành chính, điều chỉnh cơ chế cấp phát và cho vay lại phù hợp với năng lực tài chính địa phương.

4. Kế hoạch vay năm 2026 và triển vọng 2026‑2030

Theo ước tính, nhu cầu huy động vốn vay của Chính phủ giai đoạn 2025‑2027 là 2,218.3 nghìn tỷ đồng. Trong đó, năm 2026 dự kiến sẽ huy động 146,280 tỷ đồng (≈ 5.5 tỷ USD) để đáp ứng các dự án hạ tầng trọng điểm, có tính lan tỏa và đột phá.

Đối với dài hạn, Đề án định hướng vay ODA và vay ưu đãi 2026‑2030 đang được hoàn thiện, dự kiến tổng vốn huy động trong giai đoạn này sẽ đạt khoảng 38 tỷ USD. Đề án nhấn mạnh vai trò chiến lược của ODA và vay ưu đãi trong việc tài trợ cho các dự án hạ tầng, chuyển đổi cơ cấu phát triển ở cấp quốc gia, vùng và địa phương.

Kết luận

Việc huy động 5.5 tỷ USD trong năm 2026 không chỉ là con số tài chính mà còn là chỉ báo cho cam kết của Chính phủ trong việc đẩy nhanh các dự án quốc gia quan trọng. Các cải cách luật pháp đang tạo nền tảng để giảm thời gian đàm phán, tăng tốc giải ngân và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn.

Bạn có nghĩ rằng những cải cách này sẽ thực sự cải thiện tốc độ triển khai dự án? Hãy để lại ý kiến và chia sẻ bài viết nếu thấy hữu ích!